CUNDA ADASI

Mavinin her tonunu içinde barındıran berrak denizi ile tüm ışıltısını sunan bir güneş ve tablo benzeri bir ada. Cunda Adası.

Balıkesir’in Ayvalık ilçesine bağlı olan bu şirin ada; kıyıdan tepeye doğru kademeli olarak bir yerleşim alanında zengin bir kent mimarisine sahiptir. Sırtını poyraza vermiş denize diklemesine inen sokaklarıyla sizleri kucaklayan Cunda  Adası, Ayvalık Adaları içerisinde yerleşim imkanına sahip tek adadır. Antik çağda Ayvalık’ın önündeki adalara “Hekatonnesoi” deniyordu. (Hekatos, Apollon’un takma adıdır.) Bu adaların en büyüğü olan Nesos ya da Nasos yani Cunda idi. Piri Reis’in Kitab-i Bahriyesi’nde bahsettiği Yund Adalarının bu bölgeye ait olduğu tahmin edilmektedir. 

Helen, Roma ve Bizans dönemlerinde de varlığını sürdüren adada, OSmanlı Dönemi’nde ağırlıklı olarak Rumlar yaşamıştır. Rumlar adaya güzel kokulu ada anlamına gelen “Moshonisi” demişlerdir. Osmanlı belgelerinde kayıtlara ilk olarak Yunda olarak geçtiği zamanla bu adın zamanla Cund ve Cunda olarak anılmaya başladığı belirtilir. Özellikle 19. yüzyılda kalabalık ve büyük bir yerleşim alanına geçen ada Ayvalık’tan bağımsız olmuştur. Kurtuluş Savaşı’nın ardından mübadele sonucu adada yaşayan Rumlar Yunanistan’a gönderilirken, Girit ve Midilli’de yaşayan Türkler buraya yerleştirilmiştir. 

Kurtuluş Savaşı sırasında 172. alay komutanı Yarbay Ali Çetinkaya’nın ilk kurşunu sıkmasından dolayı Cunda Adası’na Alibey ismi verilmiştir. 

 

Kıyıdan tepeye doğru kademeli olarak bir yerleşim sunan Cunda Adasu, zengin kent mimarisine sahiptir. Rumlardan kalma bir çok yapı yerleşimde varlığını sürdürmekte ve yerleşime özgü taş evler, balıkçı kahveleri, sabunhaneler, yel değirmenleri, kiliseler ve manastırlar adanın tarihi kent dokunuşu oluşturmaktadır. 

Taksiyarhis Kilisesi : Adayla bütünleşmiş olan bu yapı içinde bulundupu sokağın merkezi konumundadır. Dönemin mimarlık ve süsleme anlayışını yansıtan en önemli tarihi eserdir. Avluya giriş kapısıAntik mimarinin cephe kuruluşuna öykünen üçgen alınlıklı biçime sahiptir. Yapı, kapalı yunan haçlı ve kubbeli planıyla Ortodoks kilisesi mimarisinin özelliklerini taşır. Kilisenin iç mekanında Hrıstiyan ikonografisine ait freskler (duvar resmi) yer alır.